Co zrobić po śmierci bliskiej osoby? Sprawa spadkowa krok po kroku
Śmierć bliskiej osoby to trudny moment, gdy oprócz spraw rodzinnych często pojawiają się również kwestie formalne, które często schodzą na dalszy plan. Niestety formalności związane ze spadkiem prędzej czy później mogą dać o sobie znać, a szybkie uregulowanie spraw spadkowych pozwoli na uniknięcie zaskoczeń w przyszłości – zwłaszcza w sytuacji długów spadkowych.
Zastanawiasz się, jak wygląda sprawa spadkowa po śmierci bliskiej osoby i od czego należy zacząć? W tym artykule dowiesz się o najważniejszych kwestiach związanych ze spadkiem.
Czym jest spadek?
Spadek to ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłej osoby, które przechodzą na spadkobierców w chwili jej śmierci.
W skład spadku mogą wchodzić m.in.:
- nieruchomości,
- pieniądze na rachunkach bankowych,
- samochody ora inne rzeczy
- udziały w spółkach,
- ale również długi.
Dlatego tak ważne jest ustalenie czy spadek warto przyjąć, czy też lepiej go odrzucić.
Kto dziedziczy po zmarłym?
Dziedziczenie może odbywać się na dwa sposoby:
1️⃣ Na podstawie testamentu
Jeżeli zmarły sporządził testament, to właśnie jego treść decyduje o tym, kto zostanie spadkobiercą. Aby testament był ważny, musi spełniać określone wymogi formalne. Czy możliwe jest zakwestionowanie testamentu? – więcej na ten temat przeczytasz w tym artykule
2️⃣ Na podstawie ustawy
Jeżeli testament nie został sporządzony, dziedziczenie odbywa się według ściśle określonych zasad w kodeksie cywilnym. W pierwszej kolejności dziedziczą małżonek i dzieci zmarłego. Jeżeli zmarły nie miał dzieci, spadek przypada małżonkowi i rodzicom, a następnie rodzeństwu.
Czy trzeba przeprowadzić sprawę spadkową?
Jeżeli w spadku pozostał jakiś majątek, warto przeprowadzić sprawę spadkową – tylko wtedy zostanie formalnie ustalone kto jest właścicielem majątku spadkowego.
Dokumenty formalnie potwierdzające własność majątku spadkowego to: postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.
Uzyskanie jednego z takich dokumentów jest niezbędne przede wszystkim do:
- sprzedaży nieruchomości po zmarłym,
- wypłaty środków z banku,
- podziału majątku między spadkobierców
Spadkobierca ma trzy możliwości:
1️⃣ przyjąć spadek wprost,
2️⃣ przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza,
3️⃣ odrzucić spadek.
Na podjęcie decyzji o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest 6 miesięcy od momentu dowiedzenia się o powołaniu do spadku – czyli najczęściej od momentu dowiedzenia się o śmierci spadkodawcy.
Jeżeli w ciągu 6 miesięcy nie złożysz oświadczenia co do spadku, automatycznie przyjmujesz go z dobrodziejstwem inwentarza, więcej na ten temat poniżej.
Jeżeli spadek przypada kilku osobom, powstaje między nimi współwłasność majątku spadkowego. Aby każdy ze spadkobierców otrzymał swoją część majątku, konieczne jest przeprowadzenie działu spadku – więcej na ten temat dowiesz się w tym artykule.
Może on odbyć się:
- W przypadku braku sporu – u notariusza – w drodze umowy między spadkobiercami.
- W przypadku braku porozumienia – w postępowaniu przed sądem.
Czy dziedziczy się długi po zmarłym?
Po zmarłym, poza majątkiem można odziedziczyć również długi. Bardzo często zdarza się, że spadkobiercy w ciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o śmierci bliskiego nie przeprowadzają sprawy spadkowej. Wówczas ustawa przewiduje, że nabywają oni spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Co to właściwie znaczy? Nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że dziedziczysz cały majątek, ale też długi po zmarłym – z tym, że za długi odpowiadasz do wysokości wartości odziedziczonego majątku.
Przykład:
Marek odziedziczył po dziadku nieruchomość o wartości 350 000 zł, pieniądze w kwocie 40 000 zł oraz długi z tytułu niespłaconego kredytu w wysokości 450 000 zł. Łącznie otrzymał on aktywa w wysokości 390 000 zł oraz długi w wysokości 450 000 zł. W takiej sytuacji, mimo, że długi są wyższe od wartości spadku, Marek będzie odpowiedzialny za długi tylko do kwoty 390 000 zł, a w pozostałym zakresie nie będzie za nie odpowiadał.
Odpowiedzialność za długi spadkowe to dość złożony temat, więcej znajdziesz w tym artykule.
A czy możliwe jest odrzucenie spadku już po upływie 6 miesięcznego terminu? Jest to możliwe, ale wymaga przeprowadzenia postępowania sądowego, więcej na ten temat przeczytasz tutaj.
Zostałem pominięty w testamencie, czy coś mi się należy?
W przypadku, gdy osoba najbliższa pominęła cię w testamencie, możesz być uprawniony do domagania się zachowku. Co do zasady wysokość zachowku to połowa tego, co dostałbyś po zmarłym, gdyby miało miejsce dziedziczenie na podstawie ustawy.
Możesz pozwać osobę, która otrzymała spadek z testamentu w ciągu 5 lat od jego otwarcia. Po tym czasie roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu.
Zachowek to jedna z najbardziej skomplikowanych kwestii z zakresu prawa spadkowego, więcej na ten temat znajdziesz tutaj.
🔗 Najnowsze na blogu:
Otrzymałeś wezwanie na policję i zastanawiasz się, co to oznacza? Nie wiesz, czy musisz się stawić, czy możesz odmówić odpowiedzi na pytania albo czy warto wcześniej skontaktować się z prawnikiem? Wezwanie na policję nie oznacza jeszcze, że sprawa jest przesądzona. To jednak moment, którego nie warto bagatelizować.
