Zostałeś pominięty w testamencie? Sprawdź, czy należy Ci się zachowek
Spadkodawca pominął Cię w testamencie? A może dostałeś za mało niż Ci się należy? To wcale nie musi oznaczać, że nie masz żadnych praw. W wielu przypadkach możesz domagać się zachowku, czyli konkretnej kwoty pieniędzy od spadkobiercy.
Czym jest zachowek?
Zachowek to prawo do części majątku po zmarłym, nawet jeśli nie zostałeś uwzględniony w testamencie. Nie polega to na tym, że dostajesz część majątku spadkowego ale możesz żądać zapłaty pieniędzy.
Komu należy się zachowek i ile wynosi?
Zachowek przysługuje jedynie najbliższym:
- dzieciom,
- wnukom (jeśli ich rodzic nie żyje),
- małżonkowi,
- rodzicom (jeżeli zmarły nie miał dzieci).
Jeżeli jesteś w tej grupie – warto sprawdzić swoją sytuację. Ile Ci się należy?
Generalnie zachowek wynosi 1/2 tego, co dostałbyś przy dziedziczeniu ustawowym albo 2/3 – jeśli należysz do grupy uprzywilejowanej tj. małoletni lub osoby trwale niezdolne do pracy.
Przykład
Pan Jan miał trójkę dzieci: Kubę w wieku 8 lat, Klaudię w wieku 21 lat oraz Kamila w wieku 22 lat, ale cały majątek zapisał w testamencie swojej partnerce. Wartość całego majątku zmarłego wynosiła 600 000 zł.
Gdyby nie było testamentu – dzieci dostałyby wszystko – po 1/3 każde z nich – czyli po 200 000 zł. Klaudia i Kamil jako osoby pełnoletnie oraz zdolne do pracy uprawnione są do domagania się zachowku w wysokości 1/2 tego, co dostałyby w przypadku dziedziczenia z ustawy – czyli 100 000 zł.
Kuba natomiast – jako małoletni, uprawniony jest do domagania się 2/3 tego co dostałby z ustawy, czyli około 133 333 zł.
A co jeśli majątek został rozdany jeszcze za życia spadkodawcy?
To bardzo częsta sytuacja. Często spadkodawcy przekazują swój majątek innym osobom na wiele lat przed swoją śmiercią. W wielu przypadkach takie darowizny też dolicza się do zachowku.
Oznacza to, że nawet jeśli na pierwszy rzut oka wydaje się, że nic nie zostało w spadku, to wcale nie musi oznaczać, że nie przysługuje Ci zachowek.
Czy zachowek należy się zawsze?
Zachowek nie przysługuje, zwłaszcza gdy:
- zostałeś skutecznie wydziedziczony,
- zrzekłeś się dziedziczenia,
- odrzuciłeś spadek,
- zostałeś uznany za niegodnego dziedziczenia.
Zostałeś pozwany o zachowek? Nie musi to wcale oznaczać konieczności płacenia wielkich sum pieniędzy! Przepisy przewidują bowiem szereg sytuacji, w których twój obowiązek zapłaty zachowku ulega zmniejszeniu.
Ile jest czasu dochodzenie zachowku? Jak go dochodzić?
Zachowku możesz dochodzić w ciągu 5 lat od ogłoszenia testamentu, a nie od śmierci spadkodawcy. W wielu przypadkach zdarza się, że ogłoszenie testamentu (przez sąd lub notariusza) ma miejsce na wiele lat po śmierci spadkodawcy. Po tym czasie roszczenie się przedawnia.
Zachowku nie dostaniesz automatycznie, to twoje uprawnienie, z którego musisz skorzystać.
Najczęściej proces składa się z trzech etapów:
1️⃣ wezwanie spadkobiercy do zapłaty
2️⃣ negocjacje
3️⃣ w razie braku porozumienia – pozew oraz postępowanie sądowe.
